Blog

innoCentrum®

İnovasyona Başlarken Doğru Kararlar Nasıl Verilir?

17.06.2015

İşletme için yeni olan ve önceden var olan uygulamalar ile her türlü yeni fikirlerin uygulamaya konması, inovasyon sürecinde etkin rol oynamaktadır. Bu süreçte doğru fikirleri ve iş modellerini belirleyip uygulamaya koymak inovasyonların başarılı bir şekilde uygulanmasında önemli bir yere sahiptir. Çünkü her inovasyon başarılı bir şekilde sonuçlanmayabilir. Bunun için inovasyonlarda karar süreci etkin rol oynamaktadır.

Karar sürecinde E. Rogers (1995) tarafından tanımlanan inovasyon yayılım süreci etkin rol oynamaktadır. Bu süreç 4 aşamadan oluşmaktadır. Bunlar:

  1. Yenilik
  2. İletişim Kanalları
  3. Zaman
  4. Sosyal Sistem

Yenilik, bilginin algılanması ile başlar ve inovasyonun uygulama kararının verilmesi ile sonuçlanır. Bu bilginin yayılması ve benimsenmesi kitle iletişim araçları sayesinde olur ve inovasyonun kabul veya red edilmesi ile neticelenebilir. Zaman aşamasında ise yeniliğe uyum sürecinde işletmelerin zamana göre farklılık gösterdiğini ortaya koymaktadır. Sosyal sistem de ise Roger, yeniliği benimseyenleri 5 kategoride ele almıştır. Bunlar: yenilikçiler, ilk benimseyenler, ilk çoğunluk, geç çoğunluk ve geride kalanlardır. Yenilikçiler sistemdeki yeni fikre ilk uyum sağlayanlardır. Bunlar risk almaktan çekinmeyen, maceracı, cesaretli ve atılgan bireylerdir. Ve sırasıyla bu fikri ve yeniliği benimseme sürecine göre sırasıyla sistemdeki diğer gruptaki bireylere doğru ilerler. Sosyal sitem ayrıca, diğer dış çevreyi de kapsamaktadır. Bunlar basın-yayın, devlet politikaları ve benzeri çevresel faktörler olabilir.

Bu yayılım sürecinde Rogers tarafından tanımlanan 5 aşamalı İnovasyon Karar Süreç Modeli ise şöyledir:

İnovasyon Karar Süreci

İlk aşama olan bilgi aşamasında, işletme inovasyonun varlığının farkına varır ve inovasyonla ilgili ilk bilgilere sahip olur. Bu farkındalık ve bilgilenme sürecinde işletme inovasyonu uygulamak için farklı stratejiler izler. Bu stratejiler için İnovasyon Stratejileri yazımızı okumanızı öneririz. Örneğin; inovasyon sonucundan farklı işletmeler başarı elde ettiyse, işletme o inovasyonu hızlı bir şekilde taklit etmeye çalışabilecek bir strateji belirleyebilir.

Bilgi sürecinin ardından işletme olumlu ya da olumsuz bir şekilde söz konusu inovasyona dair izlenimlerini netleştirir. Bu da ‘Kanaat’ sürecidir. Bu aşama inovasyon karar sürecinin daha çok psikolojik boyutudur. İşletmeler yeni fikirler hakkında sürekli olarak bilgi arayışındadırlar. Hangi bilginin güvenilir olduğunun belirlenip bunu nasıl yorumlanacağının kararı bu aşamada verilir. İnovasyon faaliyetlerinin işletme yapısına uyumluluğunun ve karşılaşılabilecek sorunların belirlenmesi bu aşamada gerçekleştirilir.

Üçüncü aşama karar aşaması, söz konusu inovasyonun uygulanıp uygulanmama kararının verildiği aşamadır. Uygulanmama kararı iki türlü verilebilir. İnovasyonun uygulanması ya tamamen reddedilebilir. Ya da sonra uygulanması noktasında fikir birliğine varılabilir. Eğer şimdi uygulama kararı verildiyse 4. aşamaya geçilir. Bu süreçte inovasyon sonucu oluşturulan ürün, hizmet ve süreçlerin sunumundan önce prototipinin müşterilere veya söz konusu inovasyon etkilenecek kullanıcılara kullandırılması ve elde edilen sonuçlar doğrultusunda inovasyonun hızlandırılması sağlanabilir.

Uygulama aşamasında, benimsenen inovasyon fikirleri uygulanmaya başlanır. Bu aşama oldukça sancılı ve uzun geçebilir. Fikirlerde değişikliklere gidilebilir, inovasyonlarda düzenlemeler yapılabilir. Çünkü ürün, hizmet veya süreçle ilgili belirsizlikler bu aşamada da devam etmektedir. Üretim, adaptasyon, pazarlama ve dağıtım gibi aşamalarda sorunlarla karşılaşılabilir. Bu durumlar teknolojik ve karmaşık yapıya sahip inovasyonlar ile büyük pazarlara hitap eden inovasyonlarda daha çok ortaya çıkabilmektedir.

Son aşama onay aşamasıdır. Bu süreçte, işletme inovasyon karar süreci sonucu ortaya çıkan sonuçları değerlendirir. Uygulama aşamasında ortaya çıkan sorunlar, beklentilerin yeterince karşılanamaması durumunda mevcut inovasyonun sürdürülebilirliği imkânsız hale gelebilir. Bu durumda da inovasyondan vazgeçilebilir. Ortaya çıkan sorunların çözümleri veya ufak tefek güncellemelerle inovasyonun sürdürülebilirliği mümkünse inovasyon faaliyetlerine devam edilir.

Sonuç olarak inovasyon karar sürecinin kapsama alanı ve zamanı, inovasyonun yapısına, amacına ve işletme organizasyon yapısına göre farklılık gösterir. Bu süreçte belirli bir zaman diliminden bahsetmek doğru olmayabilir. İnovasyonun sahip olduğu özellik, onun benimsenme düzeyini ve büyük oranda inovasyon karar sürecini etkilemektedir.