Kaynaklar

innoCentrum

İnovasyon Nedir? Ne Değildir?


İnovasyon:

İnovasyon, “bir fikri pazarlanabilir bir ürün ya da hizmete, yeni ya da geliştirilmiş bir üretim ya da dağıtım yöntemine, ya da yeni bir toplumsal hizmet yöntemine dönüştürmektir” (OECD, 2005).

TÜBİTAK tarafından Türkçeleştirilerek yayınlanan Oslo Kılavuzu’nda inovasyon; yenilikçilik olarak ifade edilmekte ve şöyle tanımlanmaktadır: “Yenilik, işletme içi uygulamalarda, işyeri organizasyonunda veya dış ilişkilerde yeni veya önemli derecede iyileştirilmiş bir ürün (mal veya hizmet), veya süreç, yeni bir pazarlama yöntemi ya da yeni bir organizasyonel yöntemin gerçekleştirilmesidir.

Buluş/icat inovasyon mudur?

İnovasyon kavramı ile özellikle icat ve buluş kavramları arasına ince bir çizgi koymak gerekir. Bir örnek vermek gerekirse, dokunmatik ekran teknolojisi bir buluştur. Bu teknolojiyi telefonun bir parçası yapmak ve bunun üzerine yazılım uygulamaları satan bir iş modeli geliştirmek ise inovasyondur. İnovasyon, zaman, mekân ve duruma göre değişen bir olgudur. Bir organizasyon için önceden beri uygulanan bir süreç başka bir organizasyon için ‘yeni’ olabilir ve ilgili süreç o firmaya yenilik katabilir, ekonomik veya sosyal fayda sağlayabilir.

Ar-Ge inovasyon mudur?

Aslında inovasyon, Ar-Ge’nin bir sonucu olarak çoğu zaman ortaya çıkar. Ar-Ge faaliyetleri sadece teknolojik inovasyon amaçlı olmayıp mevcut veya ithal edilen teknolojinin daha iyi kullanılması, uyarlanması, eğitim gibi amaçları da kapsamaktadır. Ayrıca, Ar-Ge faaliyetleri yoğun teknoloji ve kaynak kullanımına dayanabilirken yeni fikirlerin hayata geçirilerek değer yaratan irili ufaklı yeniliklere dönüşmesi o organizasyon için bir inovasyonu ifade etmektedir. Sonuçta, Ar-Ge’de bir yatırım ve risk alma durumu söz konusu iken inovasyon, var olan süreci iyileştirerek ve yeni fikirleri katma değere dönüştürerek çok basit bir şekilde de karşımıza çıkabilmektedir. Her Ar-Ge sonucunda inovasyon oluşamayacağı gibi her inovasyon da Ar-Ge’den elde edilecek diye bir kaide yoktur.


İnovasyon Türleri


İnovasyonu türlerine ayırırken kesin bir sınıflandırma yapmak doğru değildir. Literatürde de farklı sınıflandırmaların karşımıza çıktığı görülebilmektedir. Genel olarak inovasyon türleri inovasyonun yapıldığı alana bağlı olarak 5 türde karşımıza çıkmaktadır. Bunlar:

  1. Ürün İnovasyonu: Farklı ve yeni bir ürünün geliştirilmesi veya mevcut bir üründe değişiklik ve/veya yenilik yapılarak bu ürünün piyasaya sunulması ürün inovasyonudur. Buradaki “yeni” kavramı organizasyon için yeni, endüstri için yeni veya bunların bir kombinasyonu da olabilir.

  2. Hizmet İnovasyonu: Hizmet inovasyonu, ürün yerine hizmete yönelik yapılan inovasyonları kapsar. Yeni veya önemli ölçüde değiştirilmiş hizmetlerin sunumunda yeni teknolojilerin kullanımı; hizmet, dağıtım veya sunum sisteminde farklılıkların yapıldığı inovasyon türü hizmet inovasyonudur.

  3. Süreç ve Pazarlama İnovasyonu: Üretim veya hizmet süreçlerinde yeni bir yöntem geliştirilmesi veya var olan yöntemin iyileştirilip geliştirilmesi süreç inovasyonudur. Pazarlama inovasyonu ise yeni pazarlama yöntemlerinin ve yeni pazarlama kanallarının geliştirilmesi, yeni ambalaj ve boyutlama gibi yeniliklerin geliştirilip uygulanmasıdır.

  4. İş Modeli İnovasyonu: İş modeli inovasyonu, değer yakalamada işin yapılış şeklini değiştirmeyi kapsar. İş modeli inovasyonu, müşteri ihtiyaçlarını ve rakiplerin iş modellerini değerlendirme ile başlar. Önemli bir inovasyon türü olmakla beraber iş modeli inovasyonunda başarılı sonuçlar pek fazla elde edilememektedir. Çünkü birçok iyi olarak addedilebilen yeni fikirler başarılı bir iş modeline dönüşmeden yanlış pazarlama ve stratejiler yüzünden sonuçsuz kalabilmektedir.

  5. Organizasyonel İnovasyon: İşletmeler sadece ürün, hizmet, süreç veya iş modelini geliştirip farklılaştırarak inovasyon yapmazlar. Bir işletmenin rekabet avantajı koruyabilmesi için iş yöntemlerini geliştirmesi, farklılaştırması ve yenilemesi gerekir. Bu, geliştirme, farklılaştırma ve yenileme faaliyeti organizasyonel inovasyon olarak adlandırılır.

İnovasyon yeniliğin ve değişkenliğinin büyüklüğüne göre de “radikal (kökten)” veya “kademeli (artımsal)” olmak üzere ikiye ayrılabilmektedir.

İnovasyon yapılırken teknoloji önemli girdi olup olmadığı göz önünde bulundurularak “teknolojik inovasyon” ve “teknolojik olmayan inovasyon” sınıflandırılmasına da gidilebilmektedir. Teknolojik olmayan inovasyonlar ise daha çok sosyal inovasyonlar olarak nitelendirilebilmektedir. Sosyal inovasyonlara da en az teknolojik inovasyonlar kadar ciddi şekilde ihtiyaç vardır. Örneğin, başta kamu altyapısına dönük inovasyonlar olmak üzere, bilişim ve iletişim altyapı ve düzenlemeleri (e-devlet), eğitim ile ilgili uygulamalar, çevreye dönük uygulamalar, şehirlere ve şehirciliğe dönük uygulamalar, enerji ve e-enerji uygulamaları, güvenlik ve acil durum yönetimi ve sağlık uygulamaları sosyal inovasyonda potansiyel alanlardır.

Bunun haricinde inovasyonun yapılış şekline bağlı olarak kapalı inovasyon ve açık inovasyon olarak da ayrıldığı görülmektedir. Açık inovasyon konsepti, günümüz rekabet koşullarında en geçerli inovasyon modellerinden bir tanesi olma yolundadır.